Opis
Ze względu na zróżnicowany charakter analizowanych związków wyznaniowych w badaniu zwrócono uwagę na dywersyfikację metod stosowanych przez władze państwowe w odniesieniu do poszczególnych środowisk. Metody te były funkcją zarówno wewnętrznych uwarunkowań politycznych, jak i szerszego kontekstu międzynarodowego, determinujących zakres i formy interwencji państwa. Istotnym elementem tej analizy jest rekonstrukcja ewolucji procesu decyzyjnego, który ulegał stopniowej instytucjonalizacji, począwszy od kręgu najwyższego kierownictwa partyjno-politycznego i aparatu bezpieczeństwa ku sformalizowanym strukturom państwowym. W tym ujęciu opracowanie ma charakter historyczny, wzbogacony o perspektywę interdyscyplinarną. Wykorzystanie dorobku nauk o polityce, stosunków międzynarodowych, socjologii religii i nauk prawnych umożliwia pogłębioną interpretację przemian zachodzących w państwie jugosłowiańskim, a także analizę mechanizmów instrumentalizacji związków wyznaniowych w realizacji celów polityki zagranicznej.
W niniejszej książce zastosowano triangulację metod badawczych, polegającą na łączeniu metod badawczych z dziedzin nauk humanistycznych i społecznych. Podstawę metodologiczną pracy stanowi krytyczna analiza źródeł archiwalnych. W badaniach zastosowano krytykę źródeł, zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną, co pozwoliło na ocenę ich wiarygodności oraz wartości poznawczej. Analiza materiału została ukierunkowana na rekonstrukcję przebiegu oraz uwarunkowań relacji między władzami państwowymi a związkami wyznaniowymi. Zastosowanie metody porównawczej umożliwiło identyfikację podobieństw i różnic w polityce państwa wobec poszczególnych związków wyznaniowych przy użyciu jednolitych kryteriów analitycznych. Poprzez zastosowanie metody progresywnej ukazano przebieg procesu zmiany polityki państwa wobec wyznań w porządku chronologicznym na podstawie związków przyczynowo-skutkowych.
Analizę oparto na źródłach z epoki poddanych krytyce. Ponadto w pracy wykorzystano elementy analizy instytucjonalnej, funkcjonalnej oraz systemowej, co umożliwiło uchwycenie roli poszczególnych organów państwowych oraz miejsca związków wyznaniowych w strukturze systemu politycznego Jugosławii. Przyjęta perspektywa badawcza zakłada ujmowanie analizowanych zjawisk jako elementów szerszego układu zależności, w którym relacje między państwem a instytucjami religijnymi stanowiły część mechanizmów realizacji polityki państwowej, w tym także w wymiarze międzynarodowym. (ze Wstępu)



