Opis
Książka podejmuje próbę realizacji dwóch powiązanych ze sobą celów badawczych. Po pierwsze, uwypukla związki opowiadania Tadeusza Różewicza „Śmierć w starych dekoracjach” (1970) z problematyką i tendencjami europejskiego modernizmu drugiej połowy XIX i początku XX wieku. Po drugie, identyfikuje i charakteryzuje aluzje literackie obecne w omawianym opowiadaniu.
O modernistycznym charakterze utworu świadczą następujące fakty: typ narracji, zgodny z konwencją dyskursu ekspresjonistycznego; kreacja głównego bohatera jako modernistycznego (Baudelairowskiego) flâneur i prezentacja opozycji typowych dla modernizmu: duch – materia, indywidualizm – kolektywizm, kultura elitarna – kultura masowa, postawa kontemplacyjna – postawa konsumpcyjna itd. Te zjawiska kulturowe tworzą modernistyczny kompleks problemowy, pozwalając jednocześnie na identyfikację korespondencji między twórczością Różewicza a prozą końca XIX i początku XX wieku, w tym powieściami Gustave’a Flauberta i Emila Zoli, dziełami Antoniego Czechowa i Tomasza Manna, zapiskami Fiodora Dostojewskiego, publicystyką Tadeusza Boya-Żeleńskiego, a także pismami Stanisława Brzozowskiego, Stanisława Ignacego Witkiewicza i Tadeusza Brezy. W proponowanym tu ujęciu Śmierć w dawnej scenerii staje się nie tylko kulminacją problemów charakterystycznych dla europejskiego modernizmu drugiego i trzeciego progu (według terminologii Hansa Roberta Jaussa), ale także dopełnieniem typowych dla tego ruchu koncepcji ideowych, będąc jednocześnie dokumentem kryzysu oczekiwań i nadziei nowoczesności.
