Emigracyjna literatura wspomnieniowa (1945-1989). Zarys monograficzno-bibliograficzny

37,80 

Jakub Osiński
Bydgoszcz 2025
ISBN 978-83-8018-762-7
ISBN 978-83-8018-763-4 (e-book)
s. 202, oprawa miękka

Pasek logotypów związany z dofinansowaniem projektu

 

Podjęcie w niniejszej pracy tematu emigracyjnej literatury wspomnieniowej w oczywisty sposób sytuuje nas po stronie tych, którzy uważają, że o literaturze emigracyjnej wciąż jeszcze więcej nie wiemy, niż wiemy, a co za tym idzie – jej miejsce w dziejach powojennego polskiego pisarstwa wcale nie jest ostatecznie przesądzone. Stan badań nad dwoma obszarami piśmiennictwa powstającego na obczyźnie jest tego przykładem dobitnym – mowa tu o epistolografii i literaturze wspomnieniowej właśnie. Oba te obszary są przez historyków i teoretyków literatury (wyłączyć z tego grona należy edytorów) zaniedbane, mimo że obok dzieł najważniejszych pisarzy emigracyjnych, pokroju Miłosza czy Gombrowicza, listy i pamiętniki są dziś najczęściej wydawanymi i wznawianymi pozycjami powstałymi na obczyźnie. W niniejszej rozprawie, jak sygnalizuje jej tytuł, zajmiemy się tylko (albo aż) jednym z tych obszarów – emigracyjną literaturą wspomnieniową. (z Wprowadzenia)

Opis

„Pierwsza część pracy (W kręgu tematów i autorów) została podzielona na dwa rozdziały – poświęcone odpowiednio pamiętnikarstwu samorzutnemu oraz inspirowanemu.
W pierwszym z nich podejmiemy próbę typologii tego pisarstwa, to znaczy prześledzimy najważniejsze tematy się w nim pojawiające, i dookreślenia kręgu jego autorów oraz postaramy się wskazać – zgodnie z sugestiami wcześniejszych badaczy – motywacje, które im towarzyszyły.
Rozdział drugi będzie poświęcony, jak już wspomniano, pamiętnikarstwu inspirowanemu. Przyjrzymy się w nim konkursom na pamiętniki organizowanym w środowisku emigracyjnym (zwłaszcza konkursowi londyńskich „Wiadomości” pod nazwą „Mój pierwszy rok na emigracji”), pamiętnikom radiowym jako przykładowi powstałej na obczyźnie odmiany gatunkowej pamiętnika oraz wieloautorskim zbiorom wspomnień – „książkom-składankom”.

W drugiej części pracy, zatytułowanej W kręgu redaktorów i wydawców, przyjrzymy się dwóm sądom na temat emigracyjnej literatury wspomnieniowej, które powtarzali cytowani wcześniej krytycy i uczeni. Analizując emigracyjny rynek wydawniczy (Polska Fundacja Kulturalna, Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”, Oficyna Poetów i Malarzy, „Gryf Publications”, Wydawnictwo B. Świderski, Instytut Literacki) i zawartość najważniejszych czasopism („Wiadomości”, „Kultura”, „Zeszyty Historyczne”), postaramy się sprawdzić, jakie miejsce zajmowały wspomnienia w emigracyjnym piśmiennictwie oraz jaki był do nich stosunek poszczególnych redakcji i wydawnictw.

W części trzeciej (W kręgu czytelników i krytyków) zastanowimy się natomiast, jaka jest geneza pejoratywnie nacechowanego terminu „wspominkarstwo”, który pojawia się w przywoływanych opiniach, oraz jaką rolę w ocenie emigracyjnej literatury wspomnieniowej odegrał konflikt pokoleniowy, który rozegrał się w łonie emigracji w latach 50. XX wieku, i uwagi zawarte w Dzienniku Witolda Gombrowicza.” (z Wprowadzenia)